[Theravada] Giải Thích Tổng Hợp Các Câu Pháp Trong Thắng Pháp Luận Tập Yếu - TK. Khải Minh

NÍP BÀN (Nibbāna)

Kệ ngôn Bồ tát nói Ma vương trong lúc đang thực hành tu tiến ở trong rừng:

Anumattopi puññena Attho mayham na vijjati Yesañca attho puññena Te māro vattumarahati

Này Ma vương (māradevaputta). Ta không còn muốn thiện pháp chút nào cả cho dù chỉ chút ít; vì vậy không cần nói đến thiện pháp; Ngươi hãy đi bảo với người khác mà họ mong cầu thiện pháp sẽ tốt hơn.

1_ Lời dạy trong Phật giáo đặc thù toàn hảo mà tôn giáo khác không có được như thế nào?

Lời dạy trong Phật giáo đặc thù toàn hảo mà tôn giáo khác không có được, gồm có:

1. Lời dạy liên quan đến danh sắc, ngũ uẩn và sự sinh diễn của danh sắc; ngũ uẩn tức tạng Thắng pháp (Abhidhammapiṭaka).

2. Lời dạy liên quan với thực tánh của Đạo, Quả, Níp bàn có thể đoạn trừ sanh hữu (bhavajāti) khác nhau.

3. Lời dạy về pháp hành đưa đến chứng đắc Đạo, Quả, Níp Bàn, tức phương pháp thực hành minh quán (vipassană).

Cả 3 trường hợp này không có trong lời dạy của tôn giáo khác.

(Lời dạy của Bậc Chánh Đẳng Giác khác nhau với tôn giáo khác về 3 trường hợp này. Xin tất cả học viên đọc lời mở đầu của Ngài giáo thọ sư đã ghi trong sách bộ Nămarūpavithivinicchaya, lời mở đầu trong bộ Dhātukāsarupatthanissaya, lời mở đầu trong bộ Samathakammatthānadipani, và lời mở đầu trong bộ chương trình tiểu học Thắng pháp sơ cấp cho đến lời mở đầu trong bộ Dhammasangani pāthakathājogadi như đã soạn để được thuận lợi cho tất cả học viên nắm bắt được nội dung đặt thành từng câu ngắn khi có người hỏi đến).

2_ Đức Phật thuyết trong Tương ưng kinh (samyuttapāli) rằng:

"Yavātā bhikkhave dhamma sankhatā vā asaṇkhatā vā virago tesam dhammanam aggamkkhāyati”.

Này các tỳ kheo, nhóm pháp nào bị tạo tác bởi 4 duyên và không bị tạo tác bởi 4 duyên, gọi là hữu vi (sankhata), vô vi (asankhata). Trong tất cả 2 pháp hữu vi, vô vi này, Đức Như Lai thuyết rằng: “Pháp vô vị, tức Níp bàn ly tham ái và là nhân chấm dứt tham ái, là pháp cao quý tối thượng” Trong Phật ngôn này, Ngài không thuyết đến chế định (paññatti) nhưng theo thông thường pháp chế định cũng là pháp không bị tạo tác bởi 4 duyên giống nhau; nhưng vì sao Đức Phật không thuyết là pháp cao quý? Bởi vì pháp vô vi có 2 loại:

1. Pháp vô vi có thực tánh hiện bày.

2. Pháp vô vi không có thực tánh hiện bày.

Cả 2 trường hợp này thì pháp vô vi có thực tánh hiện bày đó (hỗ trợ) cho tất cả chúng sanh chứng đắc được A la hán Đạo, A la hán Quả, tức Níp bàn. Còn pháp vô vi không có thực tánh hiện bày đó thì tất cả chúng sanh không thể chứng đắc được, chỉ là nhận lấy làm cảnh mà thôi, tức các chế định sai biệt.

Níp bàn là pháp vô vi không có 4 duyên tạo tác, bởi vì lìa khỏi 5 uẩn; còn chế định là pháp vô vi không có 4 duyên tạo tác bởi vì không có thực tánh.

Sự khác biệt nhau giữa sự tồn tại (hiện diện) của 2 pháp vô vi như đã đề cập trên, nên mới nói được rằng: chế định là pháp vô vi, xếp vào là pháp không cao quý, bởi vì không có thực tánh; vì vậy Đức Phật mới không thuyết là pháp cao quý.